بسم اللّه الرّحمن الرّحيم مكتوب 2 - كأس الكرام اتّباع هوا ديگر است و مغلوب هوا بودن ديگر ، اتّباع هوا آن است كه به مقتضى او عمل كند ، طايعا ، مستسلما ، راضيا ، منشرحا و مؤمن از اين معنى محمىّ است ، اين صفت كفار است كه رَضُوا بِالْحَياةِ الدُّنْيا وَ اطْمَأَنُّوا بِها « 1 » وصف الحال ايشان است و أَخْلَدَ إِلَى الْأَرْضِ وَ اتَّبَعَ هَواهُ « 2 » بيان سوء فعال ايشان ! و مغلوب هوا بودن آن است كه راضى و منشرح نباشد به مقتضى آن ، لكن از مقاومت او عاجز آيند تا مجرور شوند به سوى آن ، با هزار ملامت و سركوب كه از خود يابند ! و اين بر اين وجه در ضعفاى مؤمنان ممكن است كه يافت شود و اصحاب نفس لوّامه كه اگر از كرامت مطلقا خالى بودى مقسم عليه نگشتى ، ايشانند و ظالم لنفسه كه از فرق ثلاث مصطفين است ايشان باشند . و اگرچه اين بر اين وجه منافى اصل ايمان نيست ، اما از شرك خفى است كه منافى كمال ايمان است ! و فى الحقيقة كه عارى است عظيم بر مؤمن كه مغلوب و مأسور شهوات باشد ، و نينداخته او را به اين اسفل ، الّا ادمان تأمّل در جزئيات و اعراض از تأمّل در كليات ! براى آنكه چون دل از كليات فارغ شد ، به جزئيات مشغول مىشود و انديشه‌هاى جزوى مبادى شهوات است و مقوّى جانب حيوانيه ! چنانچه انديشه‌هاى كلّى مبادى قطع شهوات است و مقوّى جانب ملكيت و آنچه در قرآن مجيد امر شده به تأمّل در آيات ، كما فى قوله تعالى : إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ « 3 » الآية و فى غيرها من الآيات ، براى همين است ، تا شخص كلّى الوجود شود و به عالم اعلى ارتقا كند .

--> ( 1 ) . سوره يونس ، آيه 7 « به زندگى دنيا دل خوش كرده و بدان اطمينان يافته‌اند » . ( 2 ) . سوره اعراف ، آيه 176 « به زمين [ دنيا ] گراييد و از هواى نفس خود پيروى كرد » . ( 3 ) . سوره بقره ، آيه 164 و سوره آل عمران ، آيه 190 « راستى كه در آفرينش آسمان‌ها و زمين . . . » .